haberturk.com

E.T.

Kim yönetecek, halk mı, bürokrasi mi?

Mesele şu veya bu parti değil, Türkiye'yi kimin yöneteceği meselesi: Halkın seçtiği, sonra da hesap sorduğu siyasetçiler mi, yoksa hiçbir siyasi sorumluluk taşımayan, halkın ulaşamadığı ve hesap soramadığı sivil-asker bürokrasi mi yönetecek Türkiye'yi? Halkın yönettiği bir devlet mi, devletin yönettiği bir halk mı?

Ben Türkiye insanının yönetim hakkı ve talebinden vazgeçmeyeceğini düşünüyorum. Partileri aşan bir buluşma noktasındayız. Neredeyse her siyasi görüşten, etnik ve dinsel gruptan demokratlar 12 Eylül'de 'sivil anayasa'ya doğru ilk adımı atacaklar.

Referandum sürecinde AK Parti ne tek ne de en önemli aktör. Kampanya sürecinde gördük ki sivil toplumun inisiyatif aldığı, siyasete ağırlığını koyduğu bir dönem başlıyor. Sendikacı, öğrenci, esnaf, işadamı, akademisyen... toplumun tüm kesimlerini harekete geçiren talebin adı 'demokratikleşme ve sivilleşme'.

Açıkça söylemeliyiz; bu, AK Parti'yi çok aşan bir talep. Dipten gelen bir dalga... AK Parti'nin başarısı bu dalgayı görmesi ve onun üzerinde siyaset yapması. Referandumdan çıkacak bir 'evet' AK Parti'yi cesaretlendirecek; zaman zaman statükoyla anlaşmaya meyleden 'zaten iktidardayız, germeyelim' söylemini de derinden sarsacak. Daha da ötesi, 'evet' oyları belki de tüm siyasi hareketleri, özellikle de MHP ve BDP'yi 'statüko'dan 'değişim' saflarına savuracak bir süreci başlatacak.

Sivilleşme ve demokratikleşme taleplerine karşı durmak mümkün değil. Anayasa değişikliği vesayet rejiminin kurumlarını dönüştürüyor, ideolojisine ise dokunmuyor. Ama referandumdan çıkacak bir 'evet' dönüşümü mantıki sonuna kadar götürecek.

Bunu bilen statüko güçleri direnişlerini sürdürüyor. TÜSİAD ile DİSK, MHP ile BDP statükonun muhafazası için CHP'nin ve sivil-asker bürokrasinin arkasında saflarını almış durumda. 'Hayır' cephesinin ortak paydası da memleketin yönetiminde seçilmişlerin değil atanmışların etkinliğini istemek. Asla çoğunluk olamayacaklarını düşünenler çoğunluğu demokratik olmayan yöntemlerle denetlemeye kalkıyorlar. Orduya darbe yapması, olmadı bir hükümeti devirerek 'iktidarı altın tepside kendilerine sunması', cumhurbaşkanı seçimine müdahale etmesi için umut bağlıyorlar. Yüksek yargı rakip siyasi partiyi kapatsın, Meclis'in anayasa yapma yetkisini gasp etsin, cumhurbaşkanı seçme hakkını yok etsin istiyorlar.

Demokrasiye razı olmayanlar bu anayasa değişikliğine de 'hayır' diyecekler elbette. Sivil-asker bürokrasi ile memleketi yönetmeye alışmışlar; İstanbul'daki üç beş besleme sermaye, onların medya uzantılarıyla da çok mutlular... Sermayenin 'irrasyonel' olduğunu sanmayın. İktidardan uzaklaştırılan sivil-asker bürokrasi İstanbul sermayesinin en önemli müttefiki. Dolayısıyla bu iktidar kaymasına onların sessiz kalması düşünülemez. Diyet borçlarını ödüyorlar kendilerini yaratan sisteme...

12 Eylül'de mücadele, ilericiler ile gericiler arasında geçecek. Gericilerin kimliği beni hiç şaşırtmıyor: Kemalistler ve Stockholm sendromu mağdurları...

Halk bölündü, gerildi lafları anlamsız. Olup biten, memlekette CHP ve Kemalistlerin değişim önündeki dirençlerinin kırılması. CHP, asker ve Kemalist aydınlardan kurtulan halk kendi anayasasını yapmaya başlıyor. 12 Eylül'de CHP, asker ve Kemalist aydınları aşan bir demokratik halk iradesinin var olup olmadığı anlaşılacak.

Bence bu irade var. Referandum halkın iktidarına sahip çıkması için altın bir fırsat. İktidar, CHP ve onun bürokratik ortaklarında mı kalacak, yoksa halkın meşru temsilcilerine mi geçecek? Mesele bu...

Sandıktan çıkacak evet oyları siyasetin yönünü de tayin edecek. Değişimi anlamayan, ona direnen hareketler tasfiye olacaklar. Otoriter-Kemalist bir cumhuriyetten post-Kemalist bir demokrasiye geçişin anahtarı 12 Eylül'de çıkacak bir 'evet'.

Bu arada Kenan Evren'in oyu da 'hayır'mış. Ne de olsa yargılanmayı göze alamıyor. Peki CHP, MHP ve BDP yönetimlerinin göze alamadıkları ne? Son sözü halkın söylemesi...

Kemalizm sonrası demokratik bir cumhuriyet için tren 12 Eylül'de kalkıyor...

İhsan DAĞI- Zaman

M.T.

"Namusu kurtarmak"
Hani hepimiz sırası geldiğinde bu referandumla, 200 yıldır ilk defa halkın birlikte yaşama sözleşmesi olan anayasanın halka sorulduğunu söylüyoruz ya; doğru değil aslında...

İnsanlar kötü anılarını; özellikle de utanç duydukları anılarını bilinçaltına iter; unuturlar; öyle bir şey hiç olmamış gibi yaşarlar. Bu olayda da öyle oldu anlaşılan ki şu anda hepimiz gizli bir konsensüsle 12 Eylül Anayasası'nın da referanduma sunulduğunu unutmuş görünüyoruz. Hani şu yüzde 90 küsurla kabul edilen referandum...

Yıllar yılı bahaneler ürettik:

Faşizm vardı, halk korku içindeydi dedik. İyi de, faşist generaller oy kullanma odalarına giremezlerdi ki... Nitekim, evet verenlerin başına hiçbir şey gelmedi.

12 Eylül öncesi yaşanan kaos ve cinayetler halkı bezdirmişti; herkes kanın durmasını istiyordu dedik. İyi de, "geçici" bir müdahaleyle "kanı durduran" cuntayı desteklemekle onun kalıcı ve faşist anayasasını desteklemek aynı şey midir? Geniş kitleler yürütülen propagandaya kanıp müdahaleyi destekledi diyelim. O faşist anayasayı da desteklemek zorunda mıydı?

Eğer o referandumdan yüzde 90 küsur hayır çıksaydı; Evren ve şürekâsı tarumar olmaz mıydı?

Birçok insan, geçmişi değerlendirirken yaşanan kötülüklerin sorumluluğunu ülkenin yöneticilerine yıkmak; halkların sorumluluğunu es geçmek eğilimindedir. Onlara göre, halk hata yapmaz, ona hata yaptırılır. Bu tutum aslında tıpkı diktatörler gibi halkı rüştünü ispat etmemiş, cezai ehliyeti olmayan çocuk yerine koymaktır.

Ben tarihi, halkların yaptığına inanırım. İyisiyle kötüsüyle her şeyin halkın eseri olduğuna ve hatalarının sorumluluğunu da taşıması gerektiğine...

Böyle baktığımızda kabul etmemiz gerekir ki, 12 Eylül Anayasası'nın referandum sonucu bu halkın tarihinde kara bir lekedir.

Şimdi halkın önünde bir fırsat var: 1980'de yaptığı hatayı düzeltme, bir bakıma "namusu kurtarma" fırsatı... 1980 yılında darbeciye destek vererek bu faşist anayasayı bu ülkenin başına musallat eden halk, hiç değilse şimdi, bu referandumda askeri vesayet rejimine karşı net bir tavır alarak bu hatasını bir ölçüde telafi edebilir. Şimdi kısmi bir düzeltme yapabilir ve daha önemlisi 12 Eylül Anayasası'nı toptan ortadan kaldıracak yepyeni bir anayasanın önünü açabilir.

Ama eğer tersi olursa...

Eğer bu referandumdan hayır oyu çıkar da, askeri vesayetçiler yeniden atak yaparsa; Ergenekon Davası sümen altı edilir ve suç örgütleri yeniden faaliyete geçerse; derin devletin açığa çıkarılması süreci durur ve faili meçhul cinayetler yeniden başlarsa... Türkiye'nin içine girdiği bu göz kamaştırıcı değişim süreci durursa...

Bunun sorumluluğu şunun-bunun değil, halkındır.

Gelecekte halkı çocuk yerine koyanlar belki yine "CHP, MHP ve BDP böyle karar aldı; o yüzden de sonuç böyle çıktı" diye anlatacaklar bugünleri ama bu doğru olmayacak.

CHP'nin, MHP'nin hayır kararı alması ya da BDP'nin boykota gitmesi, bu partilerin tabanlarının sorumluluğunu yok edemez. Hiç kimse kendini "Partim böyle karar aldı, ben de uydum" diye savunamaz.

Ben referanduma beş kala; bu partilerin tabanındaki insanlar başta olmak üzere, herkese tarih karşısındaki bireysel sorumluluğunu hatırlatmak istiyorum.

Tarihi yapan sizsiniz. İyisinin gururunu da, kötüsünün utancını da siz taşıyacaksınız.

Şimdi birey olmanın, özgür bir birey gibi hareket etmenin zamanıdır.

Bundan otuz yıl önce yaptığınız hatayı telafi etme fırsatını kaçırmayın.

Bugün

M.T.

Ancak, Alevi kesimden yükselen farklı sesler de var. Alevi araştırmacı ve yazar Cafer Solgun, referandumda 'hayır' diyecek örgütleri 'traji komik bir durum' sözleriyle değerlendiriyor. 26 maddelik paketin ciddi bir dönüm noktası olduğunu savunan Solgun, 12 Eylül Anayasası'nın ruhuna dokunan değişiklikler getirdiğini vurguluyor. Aleviliğinin farkında olan bir insanın, bunlara kayıtsız kalamayacağını belirterek, "Aleviliğinin, insanlığının bilincinde olan birinin 12 Eylül'ü savunması, darbecilere hizmet eden tavırlar takınması anlaşılır gibi değil. Birtakım Alevi kurumlarının başına çöreklenmiş olan isimlerin 'Aleviler, hayır diyecek' şeklinde kampanya yürütmelerini tarih yazıyor. Bunu Alevilere dayatanlardan yine Aleviler hesap soracaktır." diye konuşuyor.

Cafer Solgun, Türki-ye'nin bir bütün olarak darbe mağduru olduğunun altını çiziyor. Cumhuriyet tarihi boyunca da Alevilerin üzerinde sopanın eksik olmadığını savunuyor. Ergenekon'un soruşturulduğu, Balyoz gibi darbe planlarının üzerine gidildiği bir ortamda Türkiye'nin daha iyi bir anayasayı hak ettiğini düşünüyor. Pakete karşı olanlara "Bugün dahi kurulu statükonun tanımadığı Alevilerin, bu statükonun savunuculuğuna soyunmalarını hangi akli gerekçeyle izah edebiliriz?" sorusunu yöneltiyor. Ergenekon davası sürecinde Alevi-Bektaşi Federasyonu Başkanı Ali Balkız'a suikast planlandığının ortaya çıktığını hatırlatarak, şöyle devam ediyor: "Türkiye'de akıl tutulmasına uğramamış herkes, 'derin devlet' diye bir şey olduğunu bilir. Bu derin devletin, toplumsal kaos çıkarmak adına, darbe şartlarını olgunlaştırmak adına ilk aklına gelenin de Alevi-Sünni çatışması çıkarmak olduğunu; Maraş, Çorum, Madımak katliamlarının da Ergenekon türü çetelerin, kirli faaliyetleri olduğunu bilir. Bunu Ali Balkız da bilir. Bu acılı tarihe rağmen kalkıp "Derin devletten şüphe ediyorum." demek hangi akla sığar? Bunun hesabını yine Aleviler soracaktır."

KA

Bono, 'Müzik zevkinizi test etmeye geldik' dediği Erdoğan'a iPod hediye etti, 'vicdani retçileri' konuştu. Erdoğan'ın şiir için hapis yattığını öğrenen Bono kahkahalarla güldü.

S.Y.